ΑΙΩΝΙΑ ΣΟΦΙΑ

Αιώνια Σοφία – Sophia Perennis – είναι η γνώση της Αλήθειας, η οποία συνεπάγεται την επιθυμία του Καλού και την αγάπη του Ωραίου. Η διδασκαλία της περιλαμβάνει τόσο την Ουσία όσο και την εκδήλωσή της, τη Μορφή, κάνοντας διάκριση ανάμεσα τους, αλλά και κατανοώντας τη αδιάσπαστη ενότητας τους. Το Κενό είναι η Μορφή και η Μορφή είναι το Κενό.

Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει παρά μία μόνο σοφία, η Sophia Perennis, η οποία αποτελεί την καρδιά κάθε αληθινής και ζωντανής θρησκευτικής παράδοσης. Όμως στις περισσότερες απ’ αυτές – κυρίως τις μονοθεϊστικές – υπάρχει μια ουσιαστική διάκριση ανάμεσα στην εξωτερική και την εσωτερική δομή τους। Ο εξωτερισμός αποτελεί την εξωτερική διάσταση της παράδοσης, και περιλαμβάνει τις θρησκευτικές τελετουργίες, τις ηθικές διδασκαλίες και τη δογματική θεολογία।Η εξωτερική οπτική χαρακτηρίζεται από τη «συναισθηματική» και όχι την πνευματική της φύση και παραμένει πάντοτε περιορισμένη. Βασισμένη στη διδασκαλία της δημιουργίας και του επακόλουθου δυϊσμού μεταξύ Θεού και δημιουργίας, ο εξωτερισμός δεν προσφέρει τα μέσα για την υπέρβαση των περιορισμών της ανθρώπινης κατάστασης. Στόχος είναι μόνο η θρησκευτική σωτηρία, μια συνεχής κατάσταση ευδαιμονίας σε κάποιο ουράνιο παράδεισο.

Ο εσωτερισμός δεν είναι απλά το συμπληρωματικό του εξωτερισμού, το πνεύμα έναντι του γράμματος, της ψίχας ως προς το κέλυφος. Ο εσωτερισμός έχει απόλυτη αυτονομία έναντι της θρησκείας επειδή η εσώτατη ουσία του είναι η ίδια η Πρωταρχική Παράδοση. Βασισμένη σε μια υπερ-λογική γνώση του Θείου και όχι σε ένα διανοητικό σύστημα ή κάποιο θεολογικό δόγμα, έχει ως στόχο την πραγμάτωση των ανώτερων καταστάσεων της ύπαρξης και τελικά την ένωση ανάμεσα στον ατομικό εαυτό και την Αρχή. Αυτή είναι η «Υπέρτατη Ταυτότητα».

Ως «Υπέρτατη Ταυτότητα» δεν εννοείται ο προσωπικός Θεός της εξωτερικής θεολογίας, αλλά η υπερπροσωπική Ουσία, το Απόλυτο το οποίο είναι εντελώς υπερβατικό αλλά και ενυπάρχον στον εκδηλωμένο κόσμο. Σύμφωνα με την Αιώνια Σοφία η εσώτατη ουσία της ατομικής ύπαρξης δεν διαφέρει από το ίδιο το Απόλυτο, κάτι το οποίο δείχνει πόσο κοντά είναι η Sophia Perennis με τις μεγάλες παραδόσεις της Ασίας – την Αντβάιτα Βεντάντα, τον Ταοϊσμό, τον Βουδισμό και το Ζεν. Σύμφωνα με τους Παραδοσιολόγους, αποτελούν όλες τους ζωντανές εκφράσεις της πιο ψηλής, υπερ-μορφικής και οικουμενικής σοφίας της ύπαρξης, ξεπερνώντας ουσιαστικά τους τοπικούς περιορισμούς ανατολής και δύσης.

Η Αιώνια Σοφία αποτέλεσε και αποτελεί το κύριο αντικείμενο μελέτης και παρουσίασης μιας ομάδας ανθρώπων, οι οποίοι χαρακτηρίζονται ως Παραδοσιολόγοι. Οι σημαντικότεροι απ’ αυτούς είναι οι, Frithjof Schuon, Rene Guenon, Ananda Coomaraswamy, Martin Lings, Titus Burckhardt, Seyyed Hossein Nasr, Μάρκος Πάλλης, Philip Sherrard, William Stoddart, Huston Smith.

ANANDA COOMARASWAMY

RENE GUENON

Ο Rene Jean Marie Guenon γεννήθηκε το 1886 στην πόλη Blois της Γαλλίας. Σε ηλικία δεκαοκτώ χρονών πηγαίνει στο Παρίσι για να σπουδάσει Μαθηματικά, αλλά δύο χρόνια αργότερα, ανικανοποίητος από τις κλασσικές σπουδές, τις εγκαταλείπει. Γίνεται μέλοςτης “Ερμητικής Σχολής” του κυριότερου εκείνη την εποχή εκπροσώπου του αποκρυφιστικού κινήματος, του Papus, ενώ συγχρόνως έρχεται σε επαφή με διάφορους παρόμοιους σε γενικές γραμμές κύκλους,όπως οι Μαρτινιστές, οι Θεοσοφιστές κ.α.
Το 1909 ιδρύει το περιοδικό La Gnose, το οποίο διήυθυνε με το ψευδώνυμο Palingenius μέχρι το 1912. Το έργο του είχε δύο κύριες κατευθύνσεις: την κριτική προς το σύγχρονο κόσμο, και ειδικότερα προς τον Δυτικό πολιτισμό, και την παρουσίαση στο κοινό της Δύσης γνήσιων μεταφυσικών διδασκαλιών της Ανατολής, και ιδιαιτέρως του Ινδουϊσμού και του Ταοϊσμού.
Το 1928 εγκαθίσταται στο Κάιρο, μυείται στο Σουφισμό, παντρεύεται την κόρη του Σεΐχη Mohammed Ibrahim και συνεχίζει να συνεργάζεται με εκδοτικούς οίκους και περιοδικά στην Γαλλία. Είχε στενή επαφή με τον Frithjof Schuon και τον Martin Lings. Πέθανε στις 7 Ιανουαρίου του 1950 και η σωρός του μεταφέρθηκε στο κοιμητήριο Darrassa του Καίρου,όπου αναπαύεται με το πρόσωπο στραμμένο προς τη Μέκκα.

FRITHJOF SCHUON

Γεννήθηκε το 1907 από Γερμανούς γονείς στη Βασιλεία, όπου έλαβε Γερμανική και Γαλλική εκπαίδευση. Σε ηλικία δεκαέξι χρόνων εγκαταλείπει το σχολείο και εργάζεται ως σχεδιαστής υφασμάτων στο Παρίσι. Από νεαρή ηλικία ασχολείται με τη μελέτη των θρησκειών, της φιλοσοφίας και της μεταφυσικής, ενώ το ενδιαφέρον του για τον Ισλαμικό εσωτερισμό τον ωθεί να πάρει μαθήματα Αραβικών και παραδοσιακής Ισλαμικής καλλιγραφίας στο τζαμί του Παρισιού. Κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου ταξιδεύει στη Μέση Ανατολή, Ινδία, Β. Αφρική. Στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο υπηρετεί στο Γαλλικό στρατό, συλλαμβάνεται από τους Γερμανούς και δραπετεύει στην Ελβετία. Εκεί, μετά το τέλος του πολέμου, παντρεύεται την Ελβετίδα Catherin Free. Στα τέλη της δεκαετίας του 50 πηγαίνει με τη γυναίκα του στις Η.Π.Α. Ζουν δύο περιόδους μαζί με τη φυλή Lakota, παρακλάδι των Σιού. Οι Ινδιάνοι του δίνουν το όνομα Wicahpi Wiyakpa (Λαμπρό Αστέρι), και ο Schuon – όπως έκαναν πριν απ' αυτόν οι A. Coomaraswamy και J.E. Brown – συμβάλλει τα μέγιστα στη διάσωση της πνευματικής κληρονομιάς των Ινδιάνων της πεδιάδας. Από το 65 μέχρι το 70 κάνει μια σειρά από ταξίδια στο Μαρόκο, στην Τουρκία και στην Ελλάδα, πριν εγκατασταθεί μόνιμα στην Αμερική όπου και άφησε την τελευταία του πνοή το. Το πλούσιο συγγραφικό έργο διαπνέεται από τις αναλλοίωτες μεταφυσικές αρχές και έχει γίνει παραδεκτό και σεβαστό από εκπροσώπους όλων των αυθεντικών παραδόσεων. Μερικά από τα έργα του: The Transcendent Unity of Religion, Light on the Ancient Worlds, Logic and Transcendence, Esoterism as Principle and as Way, Stations of Wisdom.

MARTIN LINGS

Ο Martin Lings γεννήθηκε στην Αγγλία, στο Lancashire, το 1909. Σπούδασε Φιλολογία στην Οξφόρδη και αργότερα δίδαξε για ένα διάστημα Αγγλο-Σαξωνικά στη Λιθουανία, στο Πανεπιστήμιο του Kaunas. Ένα ταξίδι του στην Αίγυπτο το 1939 τον έφερε υφηγητή της Αγγλικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο του Καΐρου, όπου δίδαξε κατά κύριο λόγο Σαίξπηρ. Το 1952 επστρέφει στην Αγγλία και σπουδάζει Αραβικά στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. Αργότερα εργάστηκε στο Βρεταννικό Μουσείο, όπου, από το 1970 έως το 1973, ήταν διευθυντής του Τμήματος Χειρογράφων και Βιβλίων της Ανατολής. Θεωρείτο αυθεντία στα Κορανικά χειρόγραφα και στην Αραβική καλλιγραφία.

Στα έργα του, τα οποία καλύπτουν ένα ευρύ πεδίο θεμάτων, η φιλολογική του κλίση είναι κάτι παραπάνω από φανερή. Μεταξύ των άλλων κυκλοφόρησε και δύο συλλογές ποιημάτων του, τα Elements και τα Heralds.

Μυήθηκε στο Σουφισμό και υπήρξε στενός μαθητής και διάδοχος του Frijhof Schuon.Πέθανε στις 15 Μαΐου του 2005 στο σπίτι του στο Westerham, όπου τα τελευταία δεκαπέντα χρόνια συγκέντρωνε τους μαθητές του κάθε Κυριακή για να τους προσφέρει μερικές αλησμόνητες στιγμές.

TITUS BURCKHARDT

Γερμανοελβετός στην καταγωγή, γεννήθηκε στη Φλωρεντία το 1908 και πέθανε στη Λωζάννη το 1984. Ανηψιός του διάσημου ιστορικού της τέχνης Jocob Burckhart,καλλιτέχνης και ο ίδιος – γλύπτης και εικονογράφος – στα νεαρά του χρόνια, αφιέρωσε όλη τη ζωή του στη μελέτη και ανάλυση των διαφόρων όψεων της Σοφίας και της Παράδοσης. Στην εποχή της μοντέρνας επιστήμης και τεχνοκρατίας, ο Titus Burckhardt παρέμεινε ένας ερμηνευτής της παγκόσμιας αλήθειας, τόσο στο χώρο της μεταφυσικής όσο και στο χώρο της κοσμολογίας και της παραδοσιακής τέχνης. Μέσα από τα γραπτά του ύμνησε την αιώνια σοφία (Sophia Perennis), αυτή την “άκτιστη σοφία” που εκφράστηκε μέσα στον Πλατωνισμό, στην Βεδάντα, στο Σουφισμό, στο Βουδισμό, στον Ταοϊσμό και στις άλλες αυθεντικές εσωτερικές διδασκαλίες. Υπήρξε αναμφίβολα ένα διαπρεπές μέλος των Παραδοσιολόγων συγγραφέων, από τους πρωτοπόρους των οποίων επηρεάστηκε σημαντικά. Καθοριστικό ρόλο στην πορεία του έπαιξε ο Frithjof Schuon, του οποίου υπήρξε μαθητής και φίλος από την παιδική ηλικία.

ΜΑΡΚΟΣ ΠΑΛΛΗΣ

Γεννήθηκε στο Λίβερπουλ από Έλληνες γονείς, στις 19 Ιουνίου του 1895. Πατέρας του ήταν ο γνωστός Αλέξανδρος Πάλλης, ο οποίος μετέφρασε στη δημοτική την Ιλιάδα, την Καινή Διαθήκη, έργα του Σαίξπηρ κ.ά. Ο Μάρκος Πάλλης σπούδασε στο Χάροου. Υπηρέτησε ως τραυματιοφορέας στο Βαλκανικό Πόλεμο του 1912-13, και στη Φρουρά των Γρεναδιέρων κατά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο. Σπούδασε μουσική κοντά στον Arnold Dolmetsch, και μαζί με τον R. Nicholson, μελλοντικό αφοσιωμένο φίλο ζωής, μελετούν βιόλα και πιάνο, συγκεντρώνοντας γύρω τους μια πλειάδα προικισμένων μουσικών. Η μουσική, η ορειβασία και η μεταφυσική ήταν οι τρεις μεγάλες του αγάπες. Το 1933 και το 1936 οργάνωσε δύο ορειβατικές αποστολές στα Ιμαλάϊα, όπου και ασπάστηκε το Θιβετάνικο Βουδισμό. Το ίδιο διάστημα γοητεύεται απόν Γκάντι και τα γραπτά του R. Guenon, με τον οποίο ήλθε σε επαφή αργότερα στο Κάϊρο. Μετά το τέλος του δευτέρου παγκόσμιου πολέμου έζησε για πολύ καιρό στο Σικίμ, κοντά στο Σιγκάτσε και επέστρεψε στην Αγγλία μετά την Κινέζικη εισβολή στο Θιβέτ. Εκτός από τις μουσικές του συνθέσεις, έχει γράψει τα Peaks and Lamas, The Way and the Mountain, A Buddhist Spectrum, καθώς και πολλά άρθρα δημοσιευμένα σε περιοδικά και συλλογές. Πέθανε στο Ήστμπουρυ στις 5 Ιουνίου 1989.

PHILIP SHERRARD

Παραδοσιολόγος συγγραφέας και ιστορικός με διεθνή αναγνώριση, βαθύς μελετητής της τέχνης και της πνευματικής κληρονομιάς που διαφυλάττεται στην Ορθόδοξη παράδοση, ο Ph. Sherrard γεννήθηκε στην Οξφόρδη και σπούδασε Ιστορία και Λογοτεχνία στο Καίμπριτζ και στο King's College του Λονδίνου. Αργότερα έγινε καθηγητής στο King's College και στο St. Antony's College της Οξφόρδης, ενώ από το 1958 έως το 1962 υπήρξε βοηθός Διευθυντής στη Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών. Έχει δώσει πολλές διαλέξεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό για την πνευματική φυσιογνωμία του Βυζαντινού και του νέου Ελληνισμού, καθώς και για τη σύγχρονη λογοτεχνία, οι μελέτες του δε πάνω στο έργο του Σικελιανού και του Σεφέρη θεωρούνται αξεπέραστες. Επίσης, άρθρα του για τη σχέση των δύο φύλων, τη σχέση του ανθρώπου και της φύσης, αλλά και για τις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ ανατολικής και δυτικής Χριστιανικής παράδοσης, έχουν δημοσιευτεί σε διάφορα ελληνικά και ξένα περιοδικά. Προτεστάντης στην καταγωγή, έγινε Ορθόδοξος και έζησε τα τελευταία χρόνια τη ζωής του κοντά στη Λίμνη Ευβοίας μέχρι το θάνατο του το 1996.

Μερικά από τα έργα του: Δοκίμια για τον Νέο Ελληνισμό, Άνδρας και Γυναίκα, η Μυσταγωγία τους, Η Τέχνη της Εικόνας, Ο Βιασμός του Ανθρώπου και της Φύσης, Το Ιερό στη Ζωή και στην Τέχνη, Χριστιανισμός και Έρως, Εκκλησία Παπισμός και Σχίσμα, Athos: The Mountain of Silence.

S.H. NASR

Καθηγητής θρησκειολογίας στο πανεπιστήμιο George Washington, ο Seyyed Hossein Nasr γεννήθηκε στην Τεχεράνη και σπούδασε Ιστορία της Επιστήμης στο Μ.Ι.Τ. και Φιλοσοφία στο Χάρβαρντ. Με δεδομένο ήδη το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του για τον Ισλαμικό εσωτερισμό, επιστρέφει μετά το τέλος του διδακτορικού του στο Ιράν για να διδάξει στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, ενώ συγχρόνως διατελεί έκτακτος λέκτορας του Χάρβαρντ. Το 1964-65 γίνεται ο πρώτος που διδάσκει από την νεοϊδρυθείσα τότε έδρα Ισλαμικών Σπουδών Αγά Χαν στο Αμερικάνικο Πανεπιστήμιο της Βηρυτού. Αργότερα έγινε Πρύτανις του Πανεπιστημίου Αρύα-Μεχρ στο Ιράν. Έχει δώσει διαλέξεις στην Αμερική, στην Ευρώπη, στη Μέση Ανατολή, στην Ινδία, στην Ιαπωνία και στην Αυστραλία, ενώ πολλά από τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από δέκα γλώσσες. Βαθύς κάτοχος των μεταφυσικών δογμάτων του Ισλάμ και της διδασκαλίας των Σούφι, ο καθηγητής Nasr θεωρείται σήμερα ένας από τους πλέον εξέχοντες Ισλαμιστές σ' όλον τον κόσμο.

Μερικά από τα έργα του: Man and Nature, Knowledge and the Sacred, Western Science and Asian Culture, Sufi Essays, Introduction to Islamic Cosmological Doctrines.

Οι εκδόσεις ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ δημιουργήθηκαν το 1990 με στόχο την έκδοση στην ελληνική γλώσσα βιβλίων σχετικών με την ΑΙΩΝΙΑ ΣΟΦΙΑ, όπως αυτή εκφράζεται μέσα από τα γραπτά των σημαντικότερων Παραδοσιολόγων. Λειτούργησαν χωρίς κερδοσκοπικό χαρακτήρα μέχρι το 1996 εκδίδοντας τους παρακάτω τίτλους.